شناخت سازها

شناخت سازها

دف، یکی از سازهای کوبه‌ای در موسیقی ایرانی است.این ساز شبیه به دایره ولی بزرگ‌تر از آن است.چنانکه از کتاب‌های موسیقی و نوشته‌ها و اشعار بر می‌آید، در دوره اسلامی ایران، این ساز برای پشتیبانی از ساز و حفظ وزن به کار می‌رفته و رکن اصلی مجالس عیش و طرب و محافل اهل ذوق و عرفان بوده که قوالان هم با خواندن سرود و ترانه آن را به کار می‌بردند.در کتاب‌های لغت در معنی دف یا دایره می‌نویسند: آن چنبری است از چوب که بر روی آن پوست کشند و بر چنبر آن حلقه‌ها آویزند.ساز دفدر قدیم برای آنکه طنین بهتری داشته باشد روی دف پوست آهو می‌کشیدند.در قدیم دف یا دایره کوچک را که چنبر آن از روی و برنج ساخته می‌شد خمک یا خمبک می‌گفتند.به دست زدن با وزن و به اصطلاح بشکن زدن هم خمک یا خمبک می‌گفتند. دف‌هایی هم بوده که بر چنبر آن زنگ تعبیه می‌کردند و می‌نواختند. زنگهای دف را جلاجل می‌گفتند.در دوره اسلامی به کسانی که دف یا دایره می‌نواختند جلاجل زن می‌گفتند.در ایران کهن جلاجل وسیله‌ای بیضی شکل و بزرگ بود که زنگ‌هایی بر آن می‌بستند و در جنگ‌ها به کار می‌بردند و ظاهراً صدای مهیبی داشته است.دف را که بر آن زنگوله تعبیه می‌کنند دف زنگی می‌گویند.پس از آنکه تمبک مجلسی شد به تدریج جای دف را گرفت و از رونق دف کاست و دف را بیشتر در شهرهای کوچک و قصبات در مجالس عیش و سرور به کار می‌بردند به ویژه در کردستان و آذربایجان بسیار متداول بود و نوازندگان ماهر داشت. در سال‌های اخیر دف نوازی در بیشتر شهرهای ایران رایج‌تر شده است و هنر آموزان به آموختن آن روی آورده‌اند.نوازندگان دف : بیژن کامکار،عماد توحیدی،مهرداد کریم خاوری، مسعود حبیبی، احمد خاک طینت، سیامک عزیززاده،پژمان حدادی، پژهام اخواص، حافظ ناظری، سیاوش ناظری ، مهدی سنگی کرمانشاهی و ....ساختمان دفکلاف اصلی دف، بدنه‌ای استوانه‌شکل و کوتاه از جنس چوب است که در یک طرف آن استوانه، پوست حیوانات یا پلاستیک کشیده‌شده‌است(بهترین نوع دف، با پوست حیوانات و در فصل بهار ساخته می شود).ابتدا و انتهای قاب اصلی با برش زاویه‌دار (اصطلاحا برش فارسی) به هم چسبیده می‌شوند و ضخامت یک سمت از کلاف با تراشیدن چوب کمتر شده و پوست با سریش روی این لبه می‌چسبد و با گل‌میخ محکم می‌شود.کمانهکمانه حلقه ای چوبی است با عرض 5 الی 6.5 سانتی متر(تفاوت در اندازه به دلیل تفاوت در اندازه دستان نوازندگان این ساز است و اینکه این ساز برای دستان خانم ها نیز مناسب باشد) با دایره ای به قطر 50 الی 55 سانتی متر که کمتر به اندازه های کوچکتر یا بزرگتر دیده می شود.ضخامت چوب از طرف پوست، به 2 الی 3 میلیمتر و از طرف پشت به 1.5 سانتی متر می رسد.در صورتی که کمانه به شکل دایره ساخته شده و از تقارن کامل برخوردار باشد و پوست از طرفین یکسان کشیده شود، ساز صدای بسیار مطلوبی خواهد داشت.روی قسمت پشت چوب، یک فرو رفتگی ایجاد می گردد که محل استقرار انگشت شست میباشد و اصطلاحا آنرا شستی می گویند.انواع کمانهکمانه دو گونه است.کمانه یک کمهاز چوبی با قطر 1.5 سانتی متر تهیه می گردد.دو سر چوب را طوری به یکدیگر متصل می کنند که به شکل دایره شود.این نوع کمانه، کم تر بر اثر فشار چوب کج می شود و از نظر وزن، نسبت به نوع دیگر، سبک تر است.کمانه دو کمهاز دو چوب با قطری در حدود نیم سانتی متر که روی هم پرس شده اند ساخته می شود.این نوع کمانه سنگین تر می باشد اما در برابر فشار پوست، مقاوم تر است.پوستپوست مصنوعیپوست مصنوعی نسبت به پوست های طبیعی خواصی دارد که از جمله آن می توان به داشتن کوک ثابت قابلیت کوک با نت برای هر دف معین یک دستی ضخامت سطح پوست دف یک دستی کشش و یک دستی مواد سازنده در کل پوست عدم جذب رطوبت در نتیجه عدم تغییر حالت بر اثر آن عدم تغییر کوک در حال اجرا تاب بر نداشتن کمانه به دلیل کشش یک سان پوست صدای استاندارد شده همانند سازهای ارکستر و سمفونیتجزیه نشدن توسط باکتری ها و میکروب ها نداشتن بوی نا مطبوع عدم ایجاد بیماری و حساست عدم افت ارزش ساز به دلیل عدم افت کیفیت پوست آن پر طرفدار تر از سازهایی با پوست طبیعیپوست طبیعیبرای ساختن دف با پوست طبیعی، از پوست حیواناتی همانند گوسفند، بز، آهو و میش استفاده می گردد.پوست مناسب پوستی است که کهنه باشد.برای امتحان، اگر به پوستی آب بزنیم و از آن بوی نامطبوع ساطع نشود، پوست کهنه است.پوست باید به خوبی دباغی شده باشد، یعنی ضخامت تمام نقاط آن یکسان باشد.برای دباغی پوست نباید از موادی همانند آهک که در صنایع چرم سازی به کار می رود، استفاده شود.بلکه باید در آب خوابانده شود و به مرور زمان موها را از پوست جدا نمود.آهک و مواد شیمیایی که در چرم سازی به کار می رود، چربی پوست را از بین می برند و در صدای آن تاثیر بدی می گذارند.پوست دف را نباید خیلی گرم کرد چون احتمال پاره شدن پوست وجود دارد.در ضمن، ممکن است در اثر کشیدگی زیاد پوست، کمانه کج شود.گرم کردن پوست، باعث خشک شدن چربی پوست شده و ساز را بد صدا می کند.حتی الامکان نباید به پوست دف آب زد چرا که در دراز مدت، بر کیفیت صدای آن اثر گذار است.اگر پوست دف در اثر گرمی هوا یا آفتاب بسیار کشیده شود، می توان آنرا از طرف پوست روی زمین صاف یا موزاییک شده گذار تا رطوبت زمین را آهسته آهسته به خود جذب کند.پوست را نباید روی آتش گرم کرد.برای گرم کردن پوست باید از هوای خشک، آفتاب یا تشک برقی استفاده کرد.اگر هیچ کدام از موارد در دسترس نبود، ناگزیر از هیتر برقی یا آتش استفاده می شود.لازم به ذکر است که در این روش، احتمال وقوع شوک حرارتی، پاره شدن پوست، خشک شدن چربی پوست و در نهایت پاره شدن پوست را به همراه دارد.برای جلوگیری از این مورد، باید دف را به فاصله مناسبی از آتش گرفت.باید دف را دایما بر روی حرارت بچرخانیم تا پوست تدریجا منقبض شود.با دست دما را کنترل می کنیم و اگر در جایی دمای پوست از حد مطبوع بیشتر باشد، دف را به صورت رفت و برگشتی ( بادبزنی ) حرکت می دهیم تا آن جایی که دف انقباض لازم را کسب کند.حلقه هادر جدار داخل کمانه، میخ ها قلاب مانندی تعبیه می گردد که روی آنها حلقه های فلزی 3تایی یا 4تایی و با فاصله 3 سانتی متر از پوست و 1 سانتی متر از دسته پهلویی نصب می گردند.این حلقه ها را با نام دیگری چون جلاجل نیز می شناسند.گل میخ هابه منظور مهار کردن و نگاه داشتن پوست روی کمانه در قسمت پشت، روی ضخامت 1.5 سانتی متری، کمانه پوست را به وسیله ی میخ های سر تخت ( شبیه به پونز ) مهار می کنند.

-آموزش موسیقی کودک از سنین 4_10 سالگی زیر نظر اساتید با تجربه و متخصص
-آموزش کلیه سازهای موسیقی سنتی،پاپ،کلاسیک،راک...
-آموزش تئوری موسیقی،سلفژ،هارمونی،فرم،کنترپوان،آهنگسازی و...
-تشکیل کارگاه های مختلف موسیقی به منظور ارتقاء سطح کیفی آموزش
-تشکیل ارکسترهای پاپ،سنتی،کلاسیک و... در راستای حضور هنرجویان در صحنه و امکان ارائه هنر خود به صورت زنده و در حضور مخاطبان که پیامد آن افزایش حس اعتماد به نفس و اجتناب از اضطراب در اجراهای زنده خواهد بود.